Devlet Bahçeli’den BM için reform çağrısı: “Ertelenemez düzeyde”

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Birleşmiş Milletler’in (BM) ve uluslararası sistemin mevcut yapısının kapsamlı bir reforma tabi tutulması gerektiğini belirterek, BM Güvenlik Konseyi’ndeki veto yetkisinin kaldırılması veya sınırlandırılması çağrısında bulundu.

Bahçeli, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndaki hitabına ilişkin teşekkürlerini iletti. Erdoğan’ın uluslararası sistemin yeniden yapılandırılması ve BM Güvenlik Konseyi’nin reforme edilmesi yönündeki mesajlarını değerlendiren Bahçeli, mevcut sistemin artık kapsamlı bir değişime ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

Dünyanın savaşlar, krizler, insani dramlar ve adaletsizliklerle karşı karşıya olduğu bir dönemde uluslararası sistemin giderek daha fazla sorgulandığını belirten Bahçeli, BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyelerine tanınan veto ayrıcalığının temel sorunlardan biri olduğunu savundu.

Bahçeli, “Dünya 5’ten büyüktür” ifadesinin daha geniş ve adil bir temsil anlayışını ortaya koyduğunu belirterek, farklı coğrafyaların küresel karar alma süreçlerinde daha fazla söz sahibi olması gerektiğini ifade etti.

Mevcut uluslararası sistemin İkinci Dünya Savaşı’nın galipleri tarafından şekillendirildiğini belirten Bahçeli, aradan geçen sürede dünyanın siyasi, ekonomik ve sosyal yapısında önemli değişimler yaşandığını kaydetti. Bahçeli, BM’nin kuruluşundaki temel değerlerle mevcut yapının artık örtüşmediğini savundu.

Bahçeli, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 22 Eylül’de BM Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmaya da değindi. Erdoğan’ın BM Güvenlik Konseyi’nin reforme edilmesi, 1967 sınırları temelinde başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin devletinin kurulması, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin tanınması ve uluslararası alanda ilişkilerin geliştirilmesine yönelik mesajlarını hatırlattı.

Erdoğan’ın Bloomberg için kaleme aldığı makalede de küresel karar alma mekanizmalarının birkaç başkentin kontrolüne bırakılamayacağı ve reformun aciliyet taşıdığı yönündeki değerlendirmelerine işaret eden Bahçeli, BM reformunun uzun süredir gündemde olduğunu belirtti.

Bahçeli, MHP’nin parti programında ve 2023 seçim beyannamesinde de Birleşmiş Milletler sisteminin reforme edilmesi gerektiğinin ifade edildiğini hatırlattı. Ayrıca 1 Ekim 2024’te TBMM’de yaptığı konuşmada BM ve Güvenlik Konseyi’nin yeniden yapılandırılması gerektiğini söylediğini aktardı.

30 Nisan 2024 tarihli konuşmasına da değinen Bahçeli, veto sisteminin uluslararası sorunların çözümünü engellediğini savundu. Güvenlik Konseyi’nin yapısının değiştirilmesi ve veto yetkisinin sınırlandırılması için BM Şartı’nda değişiklik yapılması gerektiğini belirten Bahçeli, bunun Genel Kurul’un üçte iki çoğunluğunun yanı sıra beş daimi üyenin onayını gerektirdiğine dikkat çekti.

Bahçeli, geçmişte kullanılan vetoların uluslararası toplumda veto yetkisinin kaldırılması veya sınırlandırılması yönündeki tartışmaları güçlendirdiğini ifade etti.

BM reformunun yalnızca Güvenlik Konseyi’nin üye yapısıyla sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Bahçeli; Genel Kurul’un etkinliği, temsil adaleti, şeffaflık ve hesap verebilirliğin de ele alınması gerektiğini söyledi. Bahçeli ayrıca uluslararası hukukta çifte standartların sona erdirilmesi gerektiğini savundu.

Bahçeli, BM ve uluslararası sistemde kapsamlı, adil ve gerçekçi bir reform yapılmasının artık ertelenemez bir zorunluluk olduğunu ifade ederek, karar alma mekanizmalarında daha güçlü temsil, veto yetkisinin kaldırılması veya sınırlandırılması ve farklı coğrafyaların süreçlere daha etkin katılımının sağlanması gerektiğini kaydetti.